lifestyle – Lương Y Nguyễn Thành Danh

Viêm khớp dạng thấp là bệnh tự miễn mạn tính, gây sưng đau, cứng khớp và ảnh hưởng sâu đến chất lượng cuộc sống. Dù y học hiện đại đã có nhiều tiến bộ, việc điều trị vẫn đòi hỏi sự kiên trì và cách tiếp cận toàn diện. Là người đã nhiều năm điều trị các bệnh lý xương khớp bằng Đông y, tôi – Nguyễn Thành Danh, truyền nhân đời thứ tư của dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, tin rằng cần nhìn nhận căn bệnh này không chỉ từ triệu chứng mà còn từ gốc rễ – tức là sự mất cân bằng của khí huyết, phong hàn thấp và suy yếu của tạng can thận.

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ các phương pháp điều trị thấp khớp hiện nay, đồng thời gợi ý cách kết hợp Đông – Tây y để đạt hiệu quả bền vững hơn.

1. Phương pháp Tây y trong điều trị viêm khớp dạng thấp

Trong y học hiện đại, mục tiêu điều trị là giảm viêm, giảm đau, duy trì chức năng vận động và ngăn biến dạng khớp. Tuy không thể chữa khỏi hoàn toàn, Tây y có thể giúp người bệnh kiểm soát tốt tiến triển bệnh nếu phát hiện sớm.

1.1. Điều trị bằng thuốc

Các nhóm thuốc thường được sử dụng gồm:

• Thuốc kháng viêm không steroid (NSAID): Giúp giảm sưng, đau và cải thiện khả năng vận động, nhưng không ngăn được tổn thương khớp. Người bệnh cần theo dõi dạ dày, gan, thận khi sử dụng lâu dài.

• Corticosteroid: Có tác dụng kháng viêm mạnh, thường dùng khi bệnh tiến triển nhanh. Tuy nhiên, dùng kéo dài có thể gây loãng xương, tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa.

• Thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm (DMARDs): Đây là nhóm thuốc nền tảng giúp làm chậm diễn tiến bệnh và hạn chế biến chứng. Methotrexate là lựa chọn phổ biến, song cần theo dõi chức năng gan, thận định kỳ.

• Thuốc sinh học (Biologic agents): Là thế hệ mới, tác động trực tiếp vào cơ chế miễn dịch, giúp cải thiện nhanh triệu chứng nhưng chi phí cao và dễ gây ức chế miễn dịch.

1.2. Phẫu thuật và vật lý trị liệu

Khi khớp đã biến dạng hoặc mất chức năng, phẫu thuật thay khớp, chỉnh trục hoặc nội soi loại bỏ mô viêm được xem là lựa chọn cần thiết. Tuy nhiên, trước khi đến giai đoạn này, người bệnh nên kết hợp vật lý trị liệu: tập vận động khớp, chiếu nhiệt, ngâm nước ấm, hoặc dùng thiết bị hỗ trợ để tránh dính khớp.

Trong thực hành lâm sàng, tôi nhận thấy nhiều bệnh nhân có thể duy trì khả năng đi lại và cử động bình thường suốt nhiều năm nếu tuân thủ vật lý trị liệu sớm và đúng cách, kết hợp kiểm soát viêm bằng thuốc.

2. Phương pháp Đông y – Cân bằng khí huyết, trị gốc bệnh

Theo quan điểm Đông y, viêm khớp dạng thấp thuộc phạm vi chứng Tý chứng, do phong – hàn – thấp – nhiệt xâm nhập khiến khí huyết ứ trệ, kinh lạc bế tắc. Nếu bệnh kéo dài, can thận suy yếu, xương khớp mất nuôi dưỡng dẫn đến đau nhức, cứng khớp, teo cơ, biến dạng khớp.

2.1. Điều trị bằng thảo dược

Đông y có nhiều bài thuốc cổ phương được vận dụng và gia giảm linh hoạt theo từng thể bệnh. Một số bài thuốc kinh điển gồm:

Độc hoạt tang ký sinh thang: Dùng cho người cao tuổi, đau khớp mạn tính, lưng gối yếu. Giúp trừ phong thấp, mạnh gân cốt, bổ can thận.
Quế chi thược dược tri mẫu thang: Phù hợp khi khớp sưng nóng đỏ, đau nhiều về đêm, giúp thanh nhiệt, hoạt huyết, giảm viêm.
Quyên tý thang: Áp dụng cho thể phong thấp tý, cải thiện lưu thông khí huyết, giảm đau nhức và cứng khớp.

Trong quá trình điều trị, tôi thường gia giảm thêm các vị thuốc bổ khí huyết như hoàng kỳ, đương quy, xuyên khung, kết hợp phòng phong, độc hoạt để khu phong trừ thấp. Quan trọng là phải phân thể rõ – hàn tý, nhiệt tý hay thấp tý – để không làm lệch hướng trị.

2.2. Châm cứu, xoa bóp và bấm huyệt

Châm cứu giúp kích hoạt lưu thông khí huyết, giải phóng ứ trệ tại khớp, từ đó giảm đau và cải thiện biên độ vận động. Với những bệnh nhân sợ kim, có thể thay bằng điện châm hoặc cứu ngải.

Song song, xoa bóp – bấm huyệt là liệu pháp tôi luôn khuyến khích tại nhà. Việc day ấn các huyệt Phong trì, Hợp cốc, Dương lăng tuyền, Túc tam lý giúp thư giãn gân cốt, giảm đau đáng kể. Khi thực hiện thường xuyên, kết hợp ngâm chân nước muối ấm buổi tối, hiệu quả cải thiện rất rõ.

3. Kết hợp Đông – Tây y: Hướng tiếp cận toàn diện

Điều quan trọng là không nên tuyệt đối hóa bất kỳ phương pháp nào. Tây y kiểm soát triệu chứng nhanh, nhưng nếu chỉ dừng ở đó, bệnh dễ tái phát khi ngưng thuốc. Đông y lại giúp phục hồi chức năng tạng phủ, bồi bổ khí huyết, ngăn tái phát, nhưng hiệu quả cần thời gian.

Trong nhiều trường hợp, tôi thường hướng bệnh nhân chọn liệu trình kết hợp:

Giai đoạn cấp tính: ưu tiên Tây y để giảm sưng, đau, viêm.
Giai đoạn ổn định: chuyển sang Đông y để củng cố gân cốt, điều hòa khí huyết.
Giai đoạn duy trì: kết hợp vật lý trị liệu, ăn uống, và sinh hoạt điều độ.

Khi hai phương pháp song hành đúng cách, bệnh nhân không chỉ giảm đau mà còn cải thiện thể trạng tổng thể – ngủ ngon hơn, giảm mệt mỏi và vận động linh hoạt hơn.

4. Lời khuyên phòng ngừa và hỗ trợ tại nhà

• Giữ ấm cơ thể: Tránh để lạnh, ẩm lâu, đặc biệt là vùng khớp.
• Duy trì cân nặng hợp lý: Giảm tải trọng cho khớp.
• Tập luyện nhẹ mỗi ngày: Đi bộ, yoga, dưỡng sinh giúp khí huyết lưu thông.
• Chế độ ăn lành mạnh: Bổ sung canxi, omega-3, tránh thực phẩm nhiều đường và dầu mỡ.
• Kiểm soát tâm lý: Căng thẳng kéo dài làm tăng phản ứng viêm trong cơ thể.

Tôi vẫn nhớ một bệnh nhân nữ khoảng 52 tuổi, đến điều trị trong tình trạng khớp tay sưng cứng, không thể cầm đũa. Sau 3 tháng kết hợp thuốc Đông y và tập phục hồi, cô có thể tự nấu ăn và làm việc nhà bình thường. Câu chuyện ấy là minh chứng rằng, nếu kiên trì và hiểu đúng cơ chế bệnh, viêm khớp dạng thấp hoàn toàn có thể kiểm soát tốt.

5. Kết luận – Hành trình điều trị cần sự đồng hành

Phong thấp không chỉ là câu chuyện của khớp, mà là biểu hiện của sự mất cân bằng toàn thân. Dù lựa chọn Tây y hay Đông y, điều quan trọng là người bệnh cần kiên trì, theo sát bác sĩ và lắng nghe cơ thể.

Trong hơn 20 năm hành nghề, tôi nhận thấy điều trị thành công không đến từ một toa thuốc, mà từ sự đồng hành giữa thầy thuốc và người bệnh. Khi bạn chủ động thay đổi lối sống, kết hợp liệu pháp phù hợp, thì dù bệnh không thể khỏi hoàn toàn, cuộc sống vẫn có thể nhẹ nhàng, ít đau đớn và đầy năng lượng hơn.

Thông tin của Lương y Nguyễn Thành Danh

Tác giả: Lương y Nguyễn Thành Danh là truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, giàu kinh nghiệm điều trị các bệnh lý xương khớp

Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y

(*) Bản quyền bài viết thuộc về Dược Bình Đông. Khi chia sẻ, cần trích dẫn nguồn đầy đủ: “Tác giả: Lương y Nguyễn Thị Thành Danh – Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: “Theo Dược Bình Đông” hoặc tương tự, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.Nguồn Tham khảo: Vinmec, Nhà thuốc Long Châu, Tâm Anh Hospital

Đau vai gáy là tình trạng phổ biến, gây khó chịu và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Việc sử dụng thuốc phù hợp có thể giúp giảm triệu chứng hiệu quả, đặc biệt ở giai đoạn nhẹ. Dựa trên kinh nghiệm chuyên môn, Ông Nguyễn Thành Danh, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, nhấn mạnh rằng lựa chọn thuốc cần dựa vào mức độ đau, tình trạng sức khỏe và tư vấn y khoa để đảm bảo an toàn. Dưới đây là tổng hợp các loại thuốc hàng đầu được sử dụng trong điều trị đau vai gáy, tập trung vào cơ chế, hiệu quả và lưu ý sử dụng.

Các loại thuốc giảm đau thông thường

Trong điều trị đau vai gáy mức độ nhẹ đến trung bình, thuốc giảm đau cơ bản thường được ưu tiên vì tác dụng nhanh chóng và ít rủi ro hơn so với các nhóm mạnh. Những loại thuốc này giúp ức chế tín hiệu đau truyền đến não, mang lại sự thoải mái mà không cần can thiệp sâu.

Thuốc giảm đau Paracetamol: Hoạt chất chính là Paracetamol, hoạt động bằng cách ức chế sản sinh prostaglandin – chất gây viêm và đau ở hệ thần kinh trung ương. Thuốc hiệu quả cho đau đầu, đau cơ khớp từ nhẹ đến vừa, giảm đau nhanh trong thời gian ngắn. Sử dụng qua đường uống, nhưng cần chú ý tác dụng phụ như dị ứng (phát ban, ngứa), buồn nôn, tổn thương gan nếu lạm dụng. Chống chỉ định với người có bệnh gan, thận, tim mạch hoặc mẫn cảm với thành phần. Luôn tuân thủ liều lượng từ bác sĩ, tránh dùng với rượu bia hoặc cho trẻ dưới 3 tháng.
Thuốc giảm đau nhóm Opioid: Dành cho trường hợp đau nghiêm trọng không đáp ứng với thuốc thông thường, như Morphine. Thuốc kiểm soát đau mạnh mẽ nhưng phải dưới giám sát y khoa do nguy cơ nghiện cao và tác dụng phụ trên hệ tiêu hóa, thần kinh. Không tự ý sử dụng, tránh kết hợp với rượu bia hoặc chất kích thích để ngăn chặn quá liều.

Thuốc chống viêm không steroid (NSAID)

Nhóm thuốc này không chỉ giảm đau mà còn kháng viêm, phù hợp với đau vai gáy do viêm khớp hoặc căng cơ. So với Paracetamol, NSAID mang lại hiệu quả mạnh hơn, áp dụng cho các bệnh lý như thoái hóa khớp, viêm khớp vai. Có thể dùng qua đường uống, bôi hoặc tiêm, nhưng cần theo dõi tác dụng phụ trên dạ dày.

NSAID không chọn lọc

Loại này ức chế cả enzyme COX-1 và COX-2, giúp giảm viêm hiệu quả nhưng có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa.

Hoạt chất chính: Ibuprofen, Aspirin, Naproxen.
Tác dụng phụ: Viêm loét dạ dày, xuất huyết tiêu hóa.
Lưu ý: Tránh dùng cho người có tiền sử loét dạ dày, đang dùng thuốc chống đông máu hoặc Corticosteroid.

NSAID chọn lọc trên COX-2

Nhóm này tập trung ức chế COX-2, giảm viêm mà hạn chế tác động đến dạ dày, phù hợp hơn cho người có vấn đề tiêu hóa.

Hoạt chất chính: Celecoxib, Meloxicam.
Tác dụng phụ: Ảnh hưởng đến tim mạch.
Lưu ý: Không dùng cho bệnh nhân thận, xơ gan, suy tim hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu. Tham khảo bác sĩ cho trẻ em, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú.

Thuốc kháng viêm Corticosteroid

Corticosteroid là lựa chọn mạnh mẽ cho đau vai gáy do viêm nặng, với cơ chế chống viêm, ức chế miễn dịch và co mạch. Thuốc giúp giảm sưng, đau nhanh chóng, áp dụng cho các bệnh như viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp, đau vai gáy, viêm gân. Có thể dùng đường uống, tiêm nội khớp hoặc truyền tĩnh mạch tùy mức độ.

Hoạt chất chính: Methylprednisolone, Triamcinolone acetonide, Prednisolone.
Tác dụng: Giảm viêm mạnh, ức chế prostaglandin, cải thiện triệu chứng viêm khớp vẩy nến, gút, tràn dịch khớp.
Tác dụng phụ ngắn hạn: Tăng cân, khó ngủ, thay đổi tâm trạng, dễ bầm tím, nổi mụn.
Tác dụng phụ dài hạn: Huyết áp cao, đường huyết cao, loãng xương, nguy cơ nhiễm trùng.
Lưu ý: Không dùng lâu dài cho người dị ứng, rối loạn đông máu hoặc nhiễm khuẩn. Thông báo các thuốc đang dùng để tránh tương tác; thận trọng với phụ nữ mang thai, lái xe.

Thuốc giãn cơ trị đau vai gáy

Khi đau vai gáy kèm co thắt cơ, thuốc giãn cơ giúp thư giãn cơ bắp bằng cách gián đoạn tín hiệu đau từ tủy sống đến não. Nhóm này khắc phục chuột rút, căng cơ, cải thiện sự khó chịu.

Hoạt chất chính: Metaxalone, Cyclobenzaprine, Methocarbamol.
Tác dụng: Giảm đau do căng cơ, làm dịu cơ.
Cách sử dụng: Đường uống.
Tác dụng phụ: Đau đầu, buồn ngủ, chóng mặt, thay đổi màu nước tiểu.
Lưu ý: Tránh lạm dụng để ngừa nghiện; tham khảo bác sĩ cho người cao tuổi, bệnh gan, não. Không lái xe hoặc vận hành máy móc khi dùng.

Các loại thuốc hỗ trợ vai gáy khác

Bên cạnh các nhóm chính, một số thuốc bổ trợ có thể được chỉ định để tăng hiệu quả điều trị đau vai gáy, đặc biệt khi liên quan đến thần kinh hoặc thiếu dưỡng chất.

Thuốc giảm đau thần kinh (chống co giật): Pregabalin và Gabapentin điều trị đau do tổn thương thần kinh, mất 3-4 tuần để hiệu quả. Tác dụng phụ: Chóng mặt, buồn ngủ, tăng cân; báo bác sĩ nếu suy hô hấp.
Thuốc chống trầm cảm ba vòng (TCV3): Tăng serotonin và norepinephrine, giảm đau vai gáy và cải thiện tâm trạng. Tác dụng phụ: Khô miệng, táo bón, chóng mặt.
Vitamin nhóm B: B1 (Thiamine), B6 (Pyridoxine), B12 (Cobalamin) hỗ trợ chuyển hóa thần kinh, giảm đau.
Thuốc bôi và cao dán: Chứa Trolamine salicylate, Lidocaine, Capsaicin, Methyl salicylate để giảm đau tại chỗ.

Theo Ông Nguyễn Thành Danh, bên cạnh Tây y, các sản phẩm từ Dược Bình Đông với thảo dược tự nhiên có thể hỗ trợ nhẹ nhàng, giúp tăng cường sức khỏe xương khớp mà không gây phụ thuộc. Tuy nhiên, mọi loại thuốc đều cần tư vấn bác sĩ để tránh tương tác và đảm bảo phù hợp. Việc điều trị đúng cách không chỉ giảm đau mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống, giúp bạn trở lại hoạt động bình thường.

Thông tin của Lương y Nguyễn Thị Thành Danh

Tác giả: Lương y Nguyễn Thị Thành Danh là một chuyên gia y học cổ truyền, đặc biệt trong lĩnh vực sức khỏe phụ nữ và phụ khoa, với hơn 30 năm kinh nghiệm. Bà hiện là cố vấn cho Dược Bình Đông. Bà có chuyên môn về các vấn đề kinh nguyệt và các vấn đề phụ khoa khác.